MİMARİDE ÇEVRESEL DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ

LEED SERTİFİKASI

Amerikan Ekolojik Binalar Konseyi (USGBC) tarafından geliştirilerek, 1998 yılında uygulamaya geçirilen Enerji ve Çevresel Tasarımda Liderlik (LEED) programının hedefi yapı sektöründe payı olan tüm kişi ve kuruluşların, yapıların yaşam döngüsü sürecinde oluşturdukları çevresel etkilere dikkatini çekerek, faaliyetlerini ve ürünlerini bu etkileri azaltmak doğrultusunda geliştirmeleridir.

LEED bir ekolojik bina değerlendirme sistemidir. Green Building Council (Dünya Yeşil Bina Konseyi- WGBC) üyesi birçok ülkenin kabul ettiği metotlardan biri olan LEED kriterleri ile yapılarda, ekolojik malzeme ve ürünün sağlanması, çevreye duyarlı temiz enerji teknolojilerinin yaygınlaştırılması, sera gazı emisyonunu azaltan önlemler ve geri dönüşüm sektörünün canlandırılması gibi konulara dikkat edilmektedir.

Sürdürülebilir yapılar olarak da adlandırılan ekolojik yapılar ile çevresel performansın artırılması kısa bir dönemde işletme giderlerinde azalma, yapının yararlı ömrünün uzaması, kullanıcıların sağlık, konfor ve üretkenliklerinin artması olarak geri dönmektedir. Bu tür değer kazanmış yapıların kiralama ve satış değerlerindeki artış da dikkat çekicidir. Bugün için ayrıcalıklı sayılan ve satış/kiralama bedelleri yükselen bu tür yapılar ile sıradan yapılar arasındaki farklar yakın gelecekte daha fazla açılacaktır.

LEED ile bütün sertifikasyon ve dokümantasyon sistemi belgelendirilir.

LEED Kriterleri Önerileri

Su Etkinliği

  • Su kullanımının azaltılması: havalı musluk, çift basmalı rezervuar, tasarruflu duş kullanılmalıdır.
  • Arazi sularının etkin kullanılması: çatıdan, araziden gelen yağmur sularının toplanarak evlerde, bahçe sulamada tekrar kullanılabilmesinin sağlanmalıdır.
  • Atık suların arıtılmasında yenilikçi teknojilerin kullanılması ile atık su miktarı azaltılır: yağmur suları ve drenajlardan gelen sular ile birlikte organik olarak özel havuzlarda arıtılarak bahçe sulamada kullanılması sağlanmalıdır.

Sürdürülebilir Arsalar

  • Kentsel alanların iyileştirilmesi: kırsal alanların kullanımına karşıt olarak mevcut kentsel alanların iyileştirilmesi ve mevcut altyapının iyileştirilmesi
  • Çöp döküm bölgelerinin iyileştirilmesi
  • Arazi seçimi: Tarım arazileri, sulak arazilerin seçilmemesi gerekir.
  • Arazi bozulmasının azaltılması: zarar gören alanların iyileştirilmesi; doğal alanların korunması; yöresel bitki örtüsünün yetiştirilmesi gibi.
  • Ulaşım alternatiflerinin teşvik edilmesi: bisiklet, raylı sistem gibi.
  • Yağmur sularının yönetimi: yağmur suyunun depolanması
  • Ç ıkardığı ısı ile çevresindeki alandan ölçülebilir derecede daha çok olan bir endüstri ya da iskân bölgesi anlamına gelen ısı adası etkisinin azaltılması: gölgeleme elemanlarını kullanarak ısı adası etkisinin azaltılması

Kaynaklar ve Malzemeler

  • Kaynakların yeniden kullanımı: malzemelerin yeniden kullanımına dikkat edilmelidir.
  • Binaların yeniden kullanımı: binanın tümünün veya bir kısmının yeniden kullanımına yönelinmelidir.
  • Geri dönüşümlü malzemelerin kullanımı tercih edilmelidir.
  • İnşaat ve atık yönetimi: inşaat atıklarının, arazi temizliği yeniden işlenerek kullanışlı hale getirilmesi; malzeme seçiminde uzun dönem için maliyet analizinin yapılması
  • Yerel ve bölgeye ait malzemenin kullanımının tercih edilmelidir.
  • İnşaat malzemesi ve bina malzemelerinde doğal ahşap kullanılmalıdır. Uluslararası tanınmış Foresty Stewardship Council sertifikalı malzemeler kullanılmalıdır. Bu malzemeler doğadan kesilen ağaç kadar, yerlerine ağaç dikildiğini göstermektedir. Yükleniciler ile yapılan anlaşmalarda ağaç dikimi özendirilmelidir.
  • Kendilerini çabuk yenileyen malzemelerin kullananımı tercih edilmelidir; örneğin bambu gibi zirai malzemeler.
  • Mümkün olduğu kadar doğal malzemelerin kullanımı sağlanmalıdır.
  • Yapılarda atıkları minimum olacak yapı malzemeleri kullanılmalıdır.

Enerji ve Atmosfer

  • Enerji tasarrufu sağlanması ve küresel ısınmanın azaltılması için binalarda su ve ısı yalıtımı yapılmalıdır.
  • Binalarda elektrik tasarrufunun sağlanması: tüm kapalı ve açık alanlarda enerji tasarruflu ampul ile daire içlerinde dimmer anahtarları kullanımı; A Enerji katagorisinde malzeme kullanımının standart hale getirilmesi sağlanmalıdır.
  • Isınma, soğuma ve aydınlatmada kullanılacak enerjiyi optimize edilmesi: binayı iyi konumlandırarak gün ışığını iyi alması, hava akımlarından faydalanılması sağlanmalıdır.
  • Merkezi ısıtma sistemleri kullanıldığında sıcak su elde edilirken elektrik enerjisi de elde edilen kombine sistemlerin (CHP Sistem-Combined Heat and Power Systeams) kullanılması tercih edilmelidir.
  • Fotovoltik piller vasıtasıyla elde edilen elektrik enerjisi ile ortak alanların aydınlatılması, CCTV (Kapalı Devre TV sistemleri- Closed Circuit Television) sisteminin çalıştırılması sağlanmalıdır.
  • Güneş enerjisi kullanılarak sıcak su üretilmeli, ısınmada ise güneş ve gazdan üretilecek enerji ile ısınma sağlanmalıdır.

Arazi Yüzeyinin Düzenlemesi

  • Mümkün olduğu kadar bahçe düzenlemede yüzeylerin sert zemin kaplama malzemesi ile kaplanmasının önüne geçilmelidir.
  • Sürdürülebilir drenaj sistemlerinin yapılması sağlanmalıdır. Çatılardaki suların yeşil çatı yapılarak toplanması su kalitesini artıracaktır. Drenaj sistemleri ile toplanan suların tekrar kullanıma sunulması sağlanmalıdır

LEED aşağıdakileri desteklemek için oluşturulmuştur:

  • Bütün binanin tasarımında çevre dostu olmayı desteklemek
  • Bina endüstrisinde çevre dostu olmak konusunda liderlik yapma
  • Çevre Dostu Olma rekabetini artırma
  • Çevre Dostu Tüketimde tüketiciyi bilinçlendirme
  • Bina endüstrisini transfer etmek

Çevre Dostu Bina Derneği üyeleri bina endüstrisinin her sektöründen gelmektedir. Bu üyeler kullanılacak sertifika sistemini sürekli olarak geliştirirler.

Bu sistem 7 alanda puan alır:

  • Sürdürülebilir Araziler (26 puan)
  • Su kullanımında etkinlik (10 puan)
  • Enerji ve Atmofer (35 puan)
  • Malzeme ve Kaynaklar (14 puan)
  • İç Hava Kalitesi (15 puan)
  • İnovasyon ve Tasarım (5 puan inovasyon puanı artı 1 de tasarımda LEED sertifikalı profesyonel kullanmak)
  • Bölgesel Kredi (4 puan)

Sertifika Sistemi

Binalar dört ayrı alanda sertifika alabilirler:

  • Sertifika – 40 – 49  puan
  • Gümüş – 50 – 59 puan
  • Altın – 60 – 79 puan
  • Platin – 80 puan ve üzeri

LEED sertifikası ABD’de USGBC ye yapılan başvuru üzerine sadece USGBC tarafından verilir.

LEED Çeşitleri

Farklı projeler için farklı LEED sertifika sistemleri geliştirilmiştir:

  • LEED-NC: Yeni inşaat ve renavosyon
  • LEED-EB: Varolan Binalar
  • LEED-CI: Binada yaşayanlar için iç tasarım
  • LEED-CS: Core-and-shell projects
  • LEED-H: Evler
  • LEED-ND: Mahalle Gelişimi

Kaynak: -Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği – Delmar Yapı – www.delmaryapi.com