MUHSİN BEY, EŞKIYA, DOĞAN APARTMANI …

Bazı şeyler vardır ki değerini sonradan anlarsınız. Eskisine nazaran daha bir dikkatle, özenle yaklaşırsınız onlara. Neredeyse yirmi yıl sonra aklıma düşen ve  daha büyük bir keyifle, bütün detaylarına dikkat ederek  izlediğim Muhsin Bey  de onlardan bir tanesiydi benim için. İsterseniz öncelikle şu videoyu izleyelim anılarımız tazelensin daha sonra asıl konuya geçelim:

Daha aklım ermezken sadece bir filmdi Muhsin Bey. Ama şimdi izleyince türlü türlü şeyler çekiyor dikkatimi.

Videodaki karakterleri az çok hatırlarsınız. Muhsin Kanadıkırık bir plak yapımcısı, Ali Nazik ise Anadolu’nun bağrından kopup gelen , şöhret olmak isteyen yağız delikanlı. Sahnede Muhsin Bey görünmeden  önce Galata Kulesi civarlarından kareler izleriz. Ve Ali Nazik Urfa Türküsü’nü yine muhteşem bir boğaz manzarasına karşı söyler. Ya da sadece bu sahnede değil  filmin tamamında çokça gördüğümüz Muhsin Bey’in pencereleri geniş pervazlı, içi eski bir yapıyı andıran, kapısı önce bir avluya sonra sokağa açılan , çatısı boğazı gören evi . Burası neresi acaba ? Sorunuzun cevabı bu yazıda saklı :

Doğan Apartmanı-Avludan Boğaz Manzarası

Şimdilerde  ”Okan Bayülgen ‘nin yaşadığı yer ” olarak biliyoruz burayı. Ama birçok kişi için Okan Bayülgen’nin oturduğu yerden fazlası. Burası tarihi, hatıraları, çocuk kahkahalarını, yaramazlıkları, komşulukları  mahfazasında saklayan DOĞAN APARTMANI.

Şişhane metrosundan aşağıya inerken U biçimindeki mimarisi, sarı sıcak güneş gibi parlayan  heybetli silüetiyle hemen göze çarpar Doğan Apartmanı. İstiklal Caddesi’ne paralel olarak uzanan Serdar-ı Ekrem Sokağı no 56′da bulunan bu apartmanın tarihi 1860 senesine dayanır . Prusya’nın İstanbul’da elçilik binası bulunmamaktadır. Bunun üzerine Prusya’nın ünlü devlet adamı Bismarck İstanbul’da bulunan temsilcisine elçilik inşaa ettirilmek üzere bir arsa aldırtır. 1868’de bugün üzerinde Doğan Apartmanı’nı gördüğümüz 1700 metrekarelik araziye iki katlı ve bahçeli bir konak  yapılır. Konak bir süre Prusya Elçilik binası olarak kullanılır. Ancak elçilik daha sonra buradan taşınır.

Bugün Doğan Apartmanı olarak bildiğimiz binayı ise 1890’larda Belçikalı Helbig ailesi inşa ettirir. 1919′a kadar bu aileye ait olması nedeniyle bina o yıllarda Helbig Apartmanı olarak kayıtlara geçer.

1970 yılından bu yana halen Doğan Apartmanı’nın da yaşayan Rasih Nuri İleri nin anlattığına göre bina yabancı şirketlerin orta seviyeli memurlarına kira verilmek üzere yapılmıştır. I. Dünya Savaşı’ndan sonra yabancı şirketlerin ülkeyi terk etmesiyle yabancı memurların yerini bu kez Türk şirketlerinde çalışan memurlar alır.

Adı ve sahipleri sıkça değişir Doğan Apartmanı’nın. 1919 yılında mal sahibi ölünce bina açık artırmayla Mair de Botton a satılır. Adı Botton Han olur. Bundan on yıl sonra büyük buhran zamanlarında  bina , borçlanma nedeniyle ipotek edilir ve bu kez Berlin merkezli Victoria sigorta şirketine satılır. Adı da Victoria Han olur.

1942 yılına kadar ismi de sahibi de değişmez. 1942 yılında Yapı Kredi Bankası’nın kurucusu Kazım Taşkent binayı alır. Binaya 1939 ‘da Alpler’de geçirdiği kaza sonucu yaşamını yitiren oğlu Doğan’ın adını verir ve apartman bu tarihten sonra bu isimle anılır.

ANILARLA/ ANILARDAN  DOĞAN APARTMANI

Doğan Apartmanı-Dışarıdan Görünüm

Sözlü tarihi yazılı tarihten daha çok severim. Bu yüzden Doğan Apartmanı’nın yakın tarihine tanıklık etmiş kişileri ararken buldum Emrel Aykut Akalın’ ı. 1974- 1989 yılları arasında hayatının 15 yıllık bölümü Doğan Apartmanı’nda geçmiş. Doğan Apartmanı’nı bize şöyle anlatıyor :

“Dedemin babası 1900′lü yılların başında apartmana kapıcı olarak gelmiş. 1930 yılında dedem doğduğunda yani memleketimiz Erzincan’da yaşıyorlarmış. Dedem üç yaşıdnayken Erzincan’dan  babasının kapıcılık yaptığı apartmana gelmişler. Dedem bu apartmanda büyümüş,okumuş ve evlenmiş , babasının mesleği olan kapıcılığı bu apartmandayken devir almış. Bu devir alış emekliliğe kadar devam etmiş. Biz doğan apartmanı’nın sokağında başka bir apartmanda oturuyorduk fakat hep dedemlerin evindeydim ben, benim orada 15 yılım geçti (1974-1989). Sonra oralardan başka diyarlara taşındık. Annem,dayım ve teyzelerimde o apartmanda doğup büyümüşler. “

Taşınıp başka diyarlara gitmişler ama aklı hep Doğan Apartmanı’nda kalmış ve aklında hep oradan anılar varmış.  Eski arkadaşları ve komşulukları özlemle anmış.  Sonra birgün facebook icad olmuş ve Doğan Apartmanı’nda birlikte yaşadıkları kim varsa bulmaya eski hatıraları yad etmeye karar vermiş .  Başarılı da olmuş. Doğan Apartmanı’nın Facebook ‘ta 143 kişilik bir grubu var. ve maziye dair bir dolu  fotoğraf …fotoğraflarla yeniden canlanan hatıralar …

Apartmanın diğer bir sakini araştırmacı yazar Rasih Nuri İleri . 25 yıl önce apartmanı burada oturan eski dostu , Türkiye’nin ilk kadın mimarlarından Mualla Eyuboğlu Anhegger’ı ziyarete geldiği sırada görmüş. Gördüğü gibi apartmana aşık olmuş. Daha sonrada buradan bir ev satın almış. Apartmanın bahçesinde top oynayan çocuklar en çok O’nu kızdırırmış.

Mualla Eyuboğlu Anhegger ise Türkolog eşi Robert Anhegger ile birlikte Doğan Apartmanı’nın en üst katında yaşamışlar. O apartmanda yaşayan herkes özellikle çocuklar Mualla Hanım’ ı çok severmiş.  Evinde karagöz hacivat gösterileri, 23 Nisan gibi milli bayramlarda şiir dinletileri düzenlenirmiş. Hayvanları da çok seven Mualla Hanım terasın bir köşesinde tavşan beslermiş. Mualla hanım 2009 yılında kalp yetmezliği sonucu hayatını kaybetti.

Ayrıca apartman sık sık filmlerde mekan olarak kullanılmış. Rumuz Goncagül , Kadir İnanır’ın oynadığı Delicesine, Duvardaki Kan , Bugünün Saraylısı ve son olarak Eşkıya gibi filmler doğan Apartmanı’ nda çekilmiş.

Kelimenin tam manasıyla yaşayan bir tarih Doğan Apartmanı . Çocuk cıvıltıları, komşu sohbetleri , pencereden izlenen vapurlar daha dün gibi hafızalarda. Hala canlıdır ve taze . 6 katlı 49 daireli bu apartman birçok kişiye ev sahipliği yapmış, boğazı kucakladığı gibi kapısını aralayan cennet bahçesini gören herkesi kollarının arasına almış , korumuş kollamış. Havasını soluyan herkeste unutulmaz , yüreği sızlatan bir iz bırakıp gitmiş bu sıcak sarı koca yapı. Ama hiç bir yer burası kadar yuva olamamış.

Ve Doğan Apartmanı’nda çekilmiş unutulmaz bir film sahnesiyle nokta koyalım :

P.S. : Bu yazının oluşmasında bana verdiği bilgilerle yardımcı olan Doğan Apartmanı Facebook grubu yöneticisi Emrel Aykut Akalın’a değerli vaktini ayırdığı için teşekkürü bir borç bilirim.

Doğan Apartmanı Facebook grubu  :

http://www.facebook.com/group.php?gid=8195695254